همانطور که می‌دانید زایمان به دو صورت طبیعی و عمل سزارین انجام می‌شود. تولد نوزاد یکی از خاطره‌انگیزترین روزها در زندگی هر مادری به شمار می‌رود. همه زنان در این روز با یک حس خارق‌العاده روبرو هستند و کودکی که از وجودشان است را در آغوش می‌گیرند. انتخاب روش صحیح زایمان می‌تواند این روز را بهتر رقم بزند.

عمل سزارین چیست؟

در عمل سزارین از طریق برش زیر شکم و رحم، نوزاد متولد می‌شود. سزارین معمولاً زمانی انجام می‌شود که پزشک تشخیص دهد انجام زایمان طبیعی برای کودک و یا مادر خطرناک است.

سزارین ممکن است از قبل برنامه‌ریزی شده باشد و مادر در طول دوران بارداری از این موضوع مطلع باشد؛ یا این‌که به صورت اورژانسی با توجه به تشخیص پزشک انجام شود.

چرا عمل سزارین انجام می‌شود؟

دلایل متعددی برای انجام سزارین وجود دارد که در ادامه به آن می‌پردازیم:

1-قرار گرفتن غیرطبیعی جنین در رحم

به صورت طبیعی سر جنین هنگام تولد باید رو به پایین باشد که در غیر این‌صورت باید عمل سزارین انجام شود.

2-اندازه جنین هنگام تولد

اگر نوزاد نسبت به رحم بزرگ‌تر باشد، مادر قادر به زایمان طبیعی نخواهد بود و در این صورت ناچار از انجام سزارین خواهیم بود.

3-مسدود شدن رحم توسط جفت

گاهی اوقات جفت نوزاد قبل از زمان طبیعی از نوزاد جدا شده و دهانه رحم را مسدود می‌کند که در این صورت باید عمل سزارین انجام شود.

4-در خطر بودن سلامتی مادر

در بعضی موارد به دلیل بالا بودن فشار خون، دیابت و یا عفونت در مادر برای حفظ سلامتی، سزارین گزینه اول پزشک است.

5-چند قلویی

زمانی که مادر دوقلو و یا چندقلو باردار است، برای حفظ سلامتی و زایمان راحت برای مادر، سزارین جایگزین زایمان طبیعی می‌شود. زمانی که فرد چندقلو باردار است ریسک زایمان طبیعی بالاست و ممکن است نوزادان در خطر باشند.

6-سزارین در زایمان اول

گاهی اوقات به دلیل این‌که مادر در زایمان اول عمل سزارین داشته، برای زایمان‌های بعدی نیز باید عمل سزارین انجام شود؛ اما این شامل همه نمی‌شود. امروزه این امکان فراهم شده که کسانی که در زایمان اول سزارین انجام داده‌اند در زایمان دوم طبیعی فارغ شوند.

7-ضربان غیرطبیعی جنین

یکی از نشانه‌های عملکرد خوب جنین، ضربان قلب است. به صورت طبیعی ضربان قلب جنین بین 120 تا 160 ضربه در دقیقه است که اگر از این میزان فراتر و یا پایین‌تر باشد، پزشک سریعاً با اقداماتی مانند اکسیژن‌رسانی و افزایش مایعات در مادر اقدام به بهبود آن می‌کند و در صورتی که موفق نباشد سریعاً دستور سزارین را صادر می‌کند.

تفاوت بین عمل سزارین و زایمان طبیعی

در زایمان طبیعی دهانه رحم مادر گشاد می‌شود و با ایجاد انقباضاتی که همراه با دردی فوق العاده قوی‌تر از درد قاعدگی است؛ سر نورزاد به سمت دهانه رحم حرکت می‌کند تا جایی که بعد از ایجاد فشار به بیرون می‌آید. در زایمان طبیعی بلافاصله بعد از زایمان مادر نوزاد را در آغوش می‌گیرد. ممکن است برای بار اول بین 10 تا 12 ساعت طول بکشد.

در شرح عمل سزارین باید بگوییم که در اکثر عمل‌های سزارین از بی‌حسی موضعی استفاده می‌شود و مادر در تمام مدت عمل سزارین هوشیار است و دردی احساس نمی‌کند؛ فقط این امکان وجود دارد که هنگام بیرون آمدن نوزاد در قسمت زیر شکم احساس فشار کند.

در بعضی مواقع به دلیل تشخیص پزشک متخصص و به دلیل خطرات عمل سزارین ممکن است، مادر به طور کامل بیهوش شود.

دوران نقاحت در زایمان سزارین نسبت به زایمان طبیعی طولاتی‌تر است.

امروزه روش‌های مختلفی برای زایمان طبیعی بدون درد ایجاد شده که یکی از این روش‌ها زایمان در آب است. شما می‌توانید با مشاور گرفتن از دکتر مریم کریمی، متخصص زنان و زایمان، این روش را جایگزین عمل سزارین کنید.

خطرات احتمالی عمل سزارین

همانطور که در شرح عمل سزارین خواهیم گفت، یک روش ایمن است، اما ممکن است مانند هر عمل جراحی دیگری عوارضی به همراه داشته باشد. میزان خطرات عمل سزارین بستگی به سلامت عمومی مادر و میزان اورژانسی بودن جراحی دارد.

برخی از خطرات عمل سزارین عبارتند از:

• عفونت دیواره رحم که علائمی هم‌چون: درد شکم، تب، ترشحات غیرطبیعی واژن و خونریزی شدید را به همراه دارد.
• خونریزی بیش از حد که در بعضی موارد فرد نیاز به دریافت خون و یا جراحی مجدد برای توقف خونریزی دارد.
• لخته شدن خون و ایجاد تورم در پا که ممکن است به سمت ریه‌ها برود (آمبولی ریه) که بسیار خطرناک است.
• آسیب وارد شدن به مثانه و یا لوله‌هایی که مثانه و کلیه را به‌هم متصل می‌کند.

خطرات احتمالی عمل سزارین برای نوزاد

برخی از خطرات عمل سزارین برای نوزاد عبارتند از:

• بریدگی و آسیب رسیدن به پوست نوزاد هنگام پارگی در رحم که خطرناک نیست و بهبود می‌یابد.
• مشکلات تنفسی که اغلب برای نوزادانی که قبل از هفته 39 به دنیا می‌آیند اتفاق می‌افتد که با قرار دادن نوزاد در دستگاه بر طرف می‌شود.

آمادگی‌های لازم قبل از عمل

اگر جزو کسانی هستید که قرار است زایمان سزارین انجام دهید، مطمئنا با نزدیک شدن به روز عمل کمی نگرانی و استرس راجع خطرات عمل سزارین خواهید داشت، ولی باید بدانید که انتخاب مناسب پزشک متخصص زنان و زایمان به شما در این زمینه بسیار کمک می‌کند.

یکی از پزشکان ماهر در این زمینه، خانم دکتر مریم کریمی جراح و متخصص زنان و زایمان است که با ارائه مشاوره‌ای صحیح در این زمینه نه تنها استرس شما را کاهش می‌دهد بلکه شما را برای یک روز خاطره‌انگیز آماده می‌کند.

موارد زیر را قبل از عمل رعایت کنید:

اگر این احتمال وجود دارد که به صورت کامل بیهوش شوید، حتماً قبل از عمل با یک متخصص بیهوشی مشاوره بگیرید و در صورت احتمال حساسیت به دارو، متخصص را در جریان بگذارید.

فضای خانه را برای ورود یک عضو جدید آماده کنید؛ توجه داشته باشید تا مدت طولانی بعد عمل امکان انجام کارهای سنگین را ندارید، پس نیازمند کسی هستید که در این مدت از شما مراقبت کند.

لباس نخی و گشاد برای بعد عمل آماده کنید تا هم بخیه‌ها را به طور کامل بپوشاند و هم شما احساس راحتی داشته باشید.

پزشک شما ممکن است از شما بخواهد که چند روز قبل از عمل از شیو کردن ناحیه تناسلی خودداری کنید. حتما این نکته را رعایت کنید، زیرا ممکن است باعث عفونت در قسمت رحم شود.

قبل از عمل سزارین از خوردن و آشامیدن خودداری کنید و در صورت تجویز داروی خاصی توسط پزشک زنان، حتما آن را مصرف کنید.

شرح عمل سزارین

در هنگام زایمان فرد به صورت موضعی بی‌حسی دریافت می‌کند و یا در شرایط اضطراری به صورت کامل بیهوش می‌شود. بی‌حسی موضعی از طریق تزریق به ستون فقرات و یا تزریق مستقیم به مایع نخاعی انجام می‌شود.

در هنگام جراحی پزشک یک برش در قسمت زیر شکم و رحم ایجاد می‌کند، این برش معمولا به صورت افقی (زیر خط بیکینی) است و گاهی در مواقع اضطراری پزشک از برش عمودی (از قسمت ناف تا خط بیکینی) استفاده می‌کند.

سپس پزشک کیسه آمنیونیک را باز کرده و نوزراد را بیرون می‌آورد و بند ناف و جفت را جدا می‌کند. در ادامه نیز شکم و رحم را بخیه می‌زند.

مدت زمان عمل سزارین بین 30 تا 40 دقیقه است که بیشترین زمان، مربوط به بخیه شکم و رحم است.

مراقبت‌های بعد از عمل سزارین

بعد از عمل سزارین، پرستار و ماما فشار خون و میزان خونریزی شما از واژن را بررسی می‌کنند و شما را آماده می‌کنند که به بخش منتقل شوید.

حتما بعد از زایمان در صورت هوشیاری نوزاد خود را در آغوش بگیرید و تماس پوستی با او داشته باشید چرا که این کار به تقویت پیوند شما در شیردهی کمک می‌کند.

اگر به صورت کامل بیهوش شده باشید، حدود 30 تا 60 دقیقه طول می‌کشد تا به صورت کامل هوشیار شوید.

برای تسکین درد بعد از عمل می‌توانید با مشورت پزشک از داروهای مسکن استفاده کنید.

تا از بین رفتن بی‌حسی امکان راه رفتن ندارید ولی بعد از آن با کمک گرفتن می‌توانید راه بروید و حتما تمرینات تنفسی که ماما به شما آموزش داده است را انجام دهید.

برای ایجاد نشدن لخته خون حتما هر روز راه بروید. شما می‌توانید بلافاصله بعد از زایمان به نوزاد خود شیر دهید ولی در صورتی که این امکان فراهم نبود، حتما برای دوشیدن شیر آغوز (اولین شیر پس از تولد نوزاد) اقدام کنید؛ چرا که سرشار از آنتی بادی و چربی است که برای نوزاد ایجاد ایمنی می‌کند.

بعد از رفتن به خانه مایعات فراوان بخورید و از بلند کردن وسایل سنگین خودداری کنید.

زخم بخیه را همیشه خشک و تمیز کنید و اگر علائم عفونت داشتید به پزشک خود اطلاع دهید. این علائم شامل: ترشحات بدبو، تب شدید، درد و یا تورم در اطراف محل زخم و… است.